Hội nghị Khoa học và Công nghệ hạt nhân (KH&CNHN) cán bộ trẻ ngành Năng lượng nguyên tử (NLNT) lần thứ IX sẽ được tổ chức trong hai ngày 08 và 09/10/2026 tại Hội trường tầng 3, Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân, số 179 Hoàng Quốc Việt, phường Nghĩa Đô, Hà Nội.
Hội nghị là diễn đàn khoa học dành cho cán bộ trẻ đang công tác, nghiên cứu và học tập trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, tạo điều kiện trao đổi kết quả nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm, kết nối hợp tác và thảo luận về những hướng nghiên cứu có ý nghĩa đối với sự phát triển của ngành NLNT Việt Nam.
Hội nghị lần thứ IX do Viện NLNTVN phối hợp với Đoàn Thanh niên Viện NLNTVN tổ chức theo Quyết định số 431/QĐ-VNLNT ngày 04/8/2026.
Quy tụ các nhà khoa học trẻ trong và ngoài Viện NLNTVN
Hội nghị lần thứ IX thu hút 84 báo cáo viên, phần lớn là các cán bộ trẻ, học viên cao học và nghiên cứu sinh đang học tập, nghiên cứu trong lĩnh vực KH&CN hạt nhân.
Các báo cáo viên đến từ 9 đơn vị trực thuộc Viện NLNTVN, gồm: Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân; Viện Công nghệ xạ hiếm; Viện Nghiên cứu hạt nhân; Trung tâm Hạt nhân Thành phố Hồ Chí Minh; Trung tâm Đánh giá không phá hủy; Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai công nghệ bức xạ; Trung tâm Ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp; Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội; và Trung tâm Đào tạo hạt nhân.
Bên cạnh đó, Hội nghị còn có sự tham gia của các cán bộ trẻ đến từ nhiều cơ quan, trường đại học và cơ sở y tế ngoài Viện NLNTVN như Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội, Bệnh viện K, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và Viện Vật lý thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Sau quá trình phản biện nghiêm túc của Hội đồng Khoa học, 84 báo cáo đã được lựa chọn để trình bày tại Hội nghị, trong đó có 44 báo cáo oral và 40 báo cáo poster.
Nhiều vấn đề nghiên cứu mới gắn với những bài toán thời sự
Các nội dung nghiên cứu được giới thiệu tại Hội nghị có sự đa dạng về các hướng tiếp cận trong các chuyên ngành, từ vật lý hạt nhân, kỹ thuật lò phản ứng, mô phỏng tính toán, kiểm tra không phá hủy đến ứng dụng bức xạ và kỹ thuật hạt nhân trong y tế, công nghiệp. Những vấn đề khoa học mang tính thời sự của ngành NLNT kết hợp với những kỹ thuật nghiên cứu mới như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và các phương pháp mô phỏng tiên tiến nhằm đem lại những hiểu biết mới, góp phần vào cơ sở hình thành giải pháp cho những bài toán thực tiễn của đất nước.
Trong khuôn khổ Hội nghị, Phiên toàn thể ngày 08/10/2026 có 5 báo cáo của các diễn giả khách mời là các nhà khoa học trẻ và chuyên gia đến từ các viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ trong và ngoài Bộ KH&CN.
Hai trong năm báo cáo tại phiên toàn thể áp dụng kỹ thuật tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, một là ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xử lý tín hiệu và phát hiện neutron, và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kiểm soát chất lượng sản phẩm chiếu xạ.
Báo cáo viên Nguyễn Duy Quang (Viện Nghiên cứu hạt nhân), trình bày nghiên cứu “Nghiên cứu về ứng dụng học sâu trong phân biệt neutron–gamma bằng tinh thể LaCl₃ sử dụng mạng nơ-ron tích chập (CNN) để phân tích dạng xung của đầu dò nhấp nháy”, trong đó sử dụng mạng nơ-ron tích chập (CNN) để phân tích dạng xung của đầu dò nhấp nháy LaCl₃.
Phương pháp CNN cải thiện đáng kể chỉ số phân biệt Figure of Merit (FOM), từ khoảng 1,0 với phương pháp dựa trên so sánh điện tích truyền thống lên 4,6 trong nghiên cứu. Đáng chú ý, mô hình còn nhận diện được một nhóm dạng xung có đặc trưng riêng, mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về các kênh tương tác phức tạp trong vật liệu nhấp nháy. Kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong xử lý tín hiệu và nâng cao khả năng phát hiện neutron.
Báo cáo viên Võ Anh Tuấn (Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai công nghệ bức xạ) trình bày nghiên cứu“Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để lập bản đồ 3D mật độ cho sản phẩm chiếu xạ tại Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai công nghệ bức xạ”, trong đó tái dựng bản đồ phân bố mật độ thể tích của sản phẩm chiếu xạ bằng mạng 3D U-Net. Phương pháp kết hợp dữ liệu đo đa hướng với mô phỏng Monte Carlo bằng MCNP để tạo dữ liệu huấn luyện tổng hợp, sau đó tinh chỉnh mô hình bằng các mẫu mô phỏng sản phẩm thực tế. Giải pháp hướng tới cung cấp thông tin mật độ ba chiều thay cho dữ liệu mật độ hai chiều, qua đó hỗ trợ đánh giá tính không đồng nhất của sản phẩm và nâng cao công tác bảo đảm chất lượng đối với sản phẩm chiếu xạ.
Trong những lĩnh vực thế mạnh của ngành NLNT cũng có các báo cáo đáng chú ý về những vấn đề khoa học thời sự và có tiềm năng ứng dụng trong ngành và đời sống xã hội.
Lĩnh vực vật lý lò phản ứng và tính toán neutron, báo cáo viên Đinh Việt Hải (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội), trình bày nghiên cứu về “Đặc trưng vật lý neutron và đặc trưng cháy của bó nhiên liệu VVER-1000 bằng OpenMC”, trong đó khai thác phương pháp Monte Carlo để tính toán hệ số nhân hiệu dụng, phổ năng lượng neutron, phân bố thông lượng và công suất, hệ số nhiệt độ phản ứng cũng như hiệu ứng tự che chắn. Quá trình cháy nhiên liệu được phân tích thông qua sự thay đổi của k-eff, mức tiêu hao uranium, sự tích lũy plutonium, các chất độc phân hạch Xe-135 và Sm-149, cùng các chất hấp thụ cháy được Gd-155 và Gd-157. Các kết quả được đối chiếu với dữ liệu tham chiếu của OECD/NEA và được mở rộng cho các thiết kế bó nhiên liệu thực tế TVS-A và FA-WR.
Lĩnh vực ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong y tế, báo cáo viên Nguyễn Văn Kiên (Bệnh viện K) trình bày nghiên cứu “Mô phỏng đầu máy gia tốc Agility của máy gia tốc VersaHD và phân bố chùm tia bằng Geant4: Triển khai hình học dựa trên tệp nhật ký”, tron đó mô hình Geant4 mô phỏng đầu máy gia tốc Elekta Agility của hệ thống VersaHD được phát triển nhằm phục vụ nghiên cứu và kiểm tra chất lượng điều trị. Mô hình có khả năng đọc tệp nhật ký (logfile) ghi nhận trong quá trình điều trị và tính toán lại phân bố liều, hướng tới ứng dụng trong kiểm tra chất lượng điều trị theo từng bệnh nhân (PSQA). Phân tích gamma cho thấy sự phù hợp giữa mô phỏng và thực nghiệm theo các tiêu chí 3%/3 mm đối với profile ngang và 2%/2 mm đối với PDD.
Lĩnh vực kiểm tra không phá hủy (NDT), báo cáo viên Vũ Đức Vinh (Trung tâm Đánh giá không phá hủy) trình bày báo cáo“Ứng dụng công nghệ và các kỹ thuật NDT tiên tiến trong xây dựng năng lực tự chủ và bảo đảm chất lượng công trình công nghiệp năng lượng và quốc phòng”, trong đó nhấn mạnh vai trò của việc xây dựng năng lực kỹ thuật và tích lũy kinh nghiệm triển khai thực tiễn nhằm hình thành nền tảng cho chương trình bảo đảm và kiểm soát chất lượng đối với các công trình năng lượng hạt nhân tại Việt Nam. Trung tâm đã triển khai các nhiệm vụ kiểm soát chất lượng trong chế tạo, xây dựng, lắp đặt và bảo dưỡng công trình, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật cho Viện Hàng không Vũ trụ Viettel và các đơn vị quốc phòng trong công tác kiểm tra nâng hạn, thiết kế và làm chủ dây chuyền sản xuất khí tài.
Đáng chú ý, từ nhiệm vụ khoa học cấp Bộ về xây dựng chương trình kiểm tra hệ thống đường ống hơi chính bằng các phương pháp kiểm tra không phá hủy, được nghiệm thu năm 2023, Trung tâm đã từng bước làm chủ Chương trình kiểm tra đường ống năng lượng cao (HEP) và triển khai tại Nhà máy Nhiệt điện BOT AES Mông Dương 2. Chương trình tích hợp các phương pháp NDT với đánh giá tổ chức tế vi kim loại, theo dõi suy giảm vật liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ bảo dưỡng theo rủi ro (RBM). Những kết quả này góp phần nâng cao năng lực kiểm tra, đánh giá tình trạng thiết bị và từng bước giảm sự phụ thuộc vào dịch vụ kiểm tra từ nước ngoài.
Kinh nghiệm từ các dự án công nghiệp năng lượng và quốc phòng là cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục phát triển năng lực NDT, kiểm soát chất lượng và đánh giá độ tin cậy của thiết bị, kết cấu trong các dự án năng lượng hạt nhân. Qua đó, nghiên cứu góp phần đặt nền tảng kỹ thuật cho việc xây dựng và hoàn thiện chương trình bảo đảm chất lượng phục vụ phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam.
Tạo động lực cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo
Kể từ năm 2010, Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam đã tổ chức thành công 8 kỳ Hội nghị KH&CNHN cán bộ trẻ ngành NLNT. Hội nghị KH&CNHN cán bộ trẻ ngành NLNT lần thứ IX tiếp tục là diễn đàn trao đổi, thảo luận những vấn đề khoa học mới, tăng cường kết nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện và các đơn vị ứng dụng công nghệ hạt nhân và qua đó tăng cường ứng dụng KH&CN hạt nhân trong nghiên cứu, y tế, công nghiệp và các lĩnh vực kinh tế – xã hội.
Hội nghị KH&CNHN cán bộ trẻ ngành NLNT lần thứ IX là một trong những hoạt động góp phần thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng KH&CN hạt nhân vì mục đích hòa bình, phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam.
Thông tin cập nhật về Hội nghị được đăng tải trên website: https://vinatom.gov.vn/.
Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Kế hoạch và Quản lý khoa học, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam
.png)
